Egbertale

Over zingeving en economie en alles wat daar tussen ligt

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die in de blog gebruikt zijn.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier

Dancin' Fool - Bijbel

op
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 1695
  • Afdrukken

Pagina 5 van 5

De filosoof Kant schreef ooit ongeveer: ethisch handelen houdt in dat er achter je keuzes een algemeen toepasbare regel schuil gaat. Nadenken over de algemene regel die schuilgaat achter keuzes, is niets anders dan ethiek in de praktijk. Ethiek is smaakoverstijgend denken. Met andere woorden: het maken van regels is een praktische (en creatieve) vorm van ethiek.

Je zou daar aan toe kunnen voegen: hoe inclusiever de regel, hoe 'hoogwaardiger' de ethiek. Met inclusief bedoel ik: de mate waarin een regel de waarden (en belangen) van een grotere groep, meeneemt en insluit. Een regel die wel rekening met de buren houdt, is inclusiever dan een regel die dat niet doet, en daarmee van een hoger ethisch niveau. De verklaring van de rechten van de mens zijn van een hoger ethisch niveau, dan de voorschriften uit de Bijbel waarin slavernij als normaal wordt geaccepteerd. Dat vind ik, dat is een ethische opvatting, en daarmee voor mij geen kwestie van smaak. (Inclusiviteit wil wat mij betreft niet zeggen dat elke opvatting even waardevol is).

Democratie is in feite niets anders dan een afspraak waarbij gehele bevolking zijn voorkeur uit kan spreken. De achterliggende waarde is dus ook inclusiviteit. In die zin is democratische besluitvorming niet meer dan een middel om de achterliggende waarde van inclusiviteit vorm te geven.

Het is geen toeval dat populisten als Trump een hekel hebben aan regels en instituties (ethische commissies). Zij zien als hun taak de smaak van hun achterban te dicteren. Wilders heeft geen boodschap aan de onafhankelijkheid van rechters, een bouwsteen onder het gebouw van regels dat we rechtsstaat noemen. Zij omarmen nog wel het democratisch proces, de regel, althans voor zover het in hun kraam te pas komt (‘nep parlement’), maar ze beroepen zich op niet-inclusieve waarden. Wilders heeft het over vrouwen die hun ‘blonde haar’ niet durven te laten zien en ‘minder Marokkanen’. Rutte: 'Zij horen hier niet'. Ze hebben geen boodschap aan de achterliggende democratische waarde van inclusiviteit.

Uiteraard begrijp ik dat geen populist wakker zal liggen van dit verwijt, want juist het uitsluiten van anderen, versterkt de identiteit van hun achterban. Mijn ethiek is de hunne niet. Maar ik wil in ieder geval geconstateerd hebben dat ten eerste: de stemparadox kan er ertoe leiden dat de wil van het volk lijkt op een Dancin' Fool, ten tweede: regels zijn een creatieve oplossing om de Dancin' Fool een beetje op een maat te laten dansen, en verdienen eerbied; ten derde: politieke discussies gaan niet over smaken, maar over ethische regels.

*) Vrij naar Montesquieu zou je kunnen zeggen dat staatsmannen de regels (wetten) maken en dat de politici gemaakt worden door de regels (wetten). Het probleem met regels is dat zij een doel op zich kunnen worden, dat de verbinding met de achterliggende waarden niet meer gevoeld en begrepen wordt. Vorm verdringt inhoud. Het gebruik van regels om verantwoordelijkheid te ontlopen komt veel voor. Als regels hersenloos worden toegepast, worden zij waardenloos en daarmee waardeloos. Denk aan alle bureaucratie in de zorg, de het onderwijs, de politie. Geen verband tussen regel en waarde, roept weerstand op.




Laatst aangepast op

Egbert Oldenboom is onderzoeker, community builder en (sinds 2013) blogger. Hij schrijft over alles wat hem raakt.

  • Gast
    Karen Daleboudt zondag, 29 januari 2017

    Lijkt me inderdaad geen leuk feestje als er zo aan de volumeknoppen wordt gedraaid. Lijkt op een slechte dj die erin slaagt om het feest af en toe lam te leggen door de verkeerde muziek op te zetten. Wat ik wel mis is de keuze om naar een feestje te gaan. Als het duidelijk is dat het om een dansfeest gaat lijkt het me logisch dat je niet (lang) komt, omdat je anders geen stem en oren meer over hebt. Die keuze heb je namelijk wel! Dat is dan ook een lastige als je toevallig Amerikaan bent en aldaar woont. Hoewel ik weet dat sommige Amerikanen er over denken om het land te verlaten is die keuze niet voor iedereen weggelegd. Vandaar dat ik ons poldermolen nog zo gek niet vindt. Vanuit het harmoniemodel resulteert vaak een oplossing waar niet iedereen helemaal gelukkig, maar ook niet helemaal ongelukkig mee is.

  • Gast
    karli frigge zondag, 29 januari 2017

    Je vraagt je af of anderen zich ook hiermee bezighouden? Nou, laat ik het maar hardop durven zeggen: ik niet. Politiek gaat langs mij heen. Als ik de krant lees krijg ik een moerasgevoel bij politieke artikelen en sla ik na een paar regels de bladzijde om.
    Ik voel me dan schuldig en denk stiekem dat de wereld pas beter wordt wanneer de mensen psychisch gezonder zijn. Ik geloof dat dit over een paar generaties ook zo is. En ik wacht op het dalen van de wereldbevolking, zodat die idiote competitie kan ophouden. En we weer uniek kunnen zijn.

  • Gast
    Janiek maandag, 30 januari 2017

    Dag Karli,
    Dat herken ik, mooi gezegd. Zullen we dan bij Egbert een verzoek in de ideeenbus doen weer een mooi stuk over persoonlijke groei te schrijven?

  • Gast
    karli frigge maandag, 30 januari 2017

    Ja!
    Maar kan dat wel, is dat onderwerp niet véél te groot? En onbekend voor ons omdat we pas halverwege zijn?
    Karli

  • Gast
    Rik vrijdag, 27 januari 2017

    Interessant - en hoe verhoudt dit verhaal zich tot het Amerikaanse systeem, waarbij de meerderheid (popular vote) naar de één gaat en de ander toch wint vanwege een meerderheid aan kiesmannen? Het is ooit zo geregeld (een afspraak) omdat men dacht dat een direct gekozen president wel eens risico's met zich mee kon brengen. Of ze ooit met het huidige scenario rekening hadden gehouden, valt te betwijfelen. Is dit voor het volk meer of minder democratisch? En wellicht nog interessanter hoe ervaart het volk dit?

  • Gast
    Kees de Waal donderdag, 26 januari 2017

    Goed verhaal Egbert!

    Antwoord Annuleer
  • Gast
    annemarie donderdag, 26 januari 2017

    Ha Egbert, dank voor dit stuk, je geeft een onderbouwing die ik niet (meer?)had, voor mijn opvattingen over parlementaire democratie, en mijn afwijzing van directe democratie uit de hoek van Geen Peil c.s. en die kan ik goed gebruiken. Aan mijn opvattingen twijfelde ik niet, maar je vraagt je wel eens af "waar je je bevindt" als indelingen links en rechts en progressief en conservatief en anarchistisch en democratisch steeds raadselachtiger voor je worden.

    Antwoord Annuleer
  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom vrijdag, 27 januari 2017

    Fijn dat je het waardeert, Annemarie, ik vraag me toch altijd af of er ook anderen zijn die zich met dit soort vragen bezighouden, dus je reactie is voor mij ook een bevestiging.

Laat uw reactie achter

Gast
Gast zondag, 21 januari 2018

Meerwaarde op Facebook