Egbertale

Over zingeving en economie en alles wat daar tussen ligt

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die in de blog gebruikt zijn.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier

De kracht van complimenten

op
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 4381
  • Afdrukken

Ouders en kinderen kunnen elkaar soms in een ongezonde greep houden. In mijn omgeving hoor ik regelmatig verhalen van veertigers en vijftigers die ongeveer als volgt gaan.

Ik woon bij mijn moeder in de buurt en ik ga regelmatig bij haar langs. Dan doe ik wat klusjes voor haar, maar ik heb niet het idee dat ze dat waardeert. Als ze al iets zegt, dan heeft ze eigenlijk altijd iets aan te merken. En wat ik dan helemaal ergerlijk vind is hoe ze mijn zus ophemelt. Zij woont verder weg en kan misschien wat minder doen. Maar alles wat ze doet is geweldig, terwijl mijn inspanningen dus helemaal niet gezien worden.

Maar als ik er iets van zeg, dan schiet mijn moeder helemaal in de verdediging. Ze gaat dan bijvoorbeeld vertellen wat ze allemaal wel niet voor mij heeft gedaan. Of hoeveel verdriet ik haar bezorg. Of dat ik geen goede dochter/zoon ben.

Wat in zo’n relatie in feite gebeurt, is dat de partijen elkaar klein houden. Door de wederzijdse kritiek voelen beide partijen zich schuldig of tekortschieten. Je haalt elkaar onderuit, maar dat lijkt de band te versterken. ‘Ach we bedoelen het allebei goed, we kunnen niet met maar ook niet zonder elkaar’.

Om zo’n cirkel van wederzijdse kritiek te doorbreken, is er een eenvoudige maar moeilijke oplossing. Dat is het geven van echte complimenten. Een echt compliment is als je positieve eigenschap van de ander prijst, een kwaliteit die los van jou staat. Een echt compliment is bijvoorbeeld:’ jij bent iemand die heel goed naar anderen kan luisteren’. Of: ‘je hebt zo’n goed gevoel voor humor’.

Een echt compliment is natuurlijk gemeend. Bovendien is een compliment pas een echt cadeau, een echte gift, als het ‘los’ van jou en jouw behoeftes staat. Dat betekent dat een compliment iets over de ontvanger zegt, en juist niet iets over de gever. Dus als ik zeg: 'ik vind dat je altijd zo goed naar mij luistert', is dat een aardige opmerking. Maar is het een echt compliment? Niet zo als ik het hier bedoel, het is namelijk gekoppeld aan een behoefte van mij, namelijk dat er iemand naar mij luistert.


Waarom werken complimenten zo goed? Om dat te begrijpen moet je begrijpen wat egocentrisme is en hoe het werkt. Het onderliggende probleem bij bovenstaande voorbeelden, is namelijk egocentrisme. Iemand die altijd kritisch is naar anderen en zich snel tekort gedaan voelt, is egocentrisch. Iemand die egocentrisch is, bekijkt de wereld uitsluitend vanuit zijn eigen behoeften. Hij voelt zich afhankelijk van anderen.

Een kind is van nature egocentrisch: hij bekijkt zijn ouders niet als mensen, maar als ‘providers’, en beoordeelt ze in de mate waarin ze in zijn behoeftes voorzien. (Lees hier meer over egocentrisme) Een relatie tussen twee egocentrische mensen is een soort gevangenis van wederzijdse afhankelijkheid. Dat is het geval als beiden zich onvoldoende losgemaakt hebben: het kind van zijn ouders, maar ook de ouders van hun kinderen. Je zou kunnen zeggen dat de kern van zo’n relatie een soort wederzijdse behoeftebevrediging is.

Wat gebeurt er dan in zo’n relatie als er een echt compliment wordt gegeven? Een echt gemeend compliment verandert de ontvanger vaak een beetje: haar zelfbeeld verandert en haar zelfvertrouwen neemt toe. Ze voelt zich minder afhankelijk en wordt daardoor minder egocentrisch. Het gebeurt niet onmiddellijk maar wel als je volhoudt in de loop der tijd. Het is pure magie.


Maar een echt compliment doet ook iets met de gever van het compliment: het dwingt de gever op een ander manier naar de ontvanger te kijken. Een echt compliment zegt immers iets over de ander als persoon, los van de behoeften die de gever heeft. Dus de gever van het compliment moet zijn ‘behoefte-bril’ afzetten en een kwaliteit benoemen die de ander heeft, en altijd zal hebben. Dat kan als kind bijvoorbeeld confronterend zijn: kun je positieve eigenschappen van je moeder bedenken, die los staan van de rol die ze in jouw leven speelt?

Als het lukt, ontstaat er een soort ruimte tussen de gever en de ontvanger. Ze zitten niet meer in een wederzijdse afhankelijkheid, maar de gever maakt zich als het ware los en bekijkt de ontvanger van een afstand. De gever van een compliment geeft dus niet alleen een cadeau aan de ontvanger, maar ook aan zichzelf.

Laatst aangepast op

Egbert Oldenboom is onderzoeker, community builder en (sinds 2013) blogger. Hij schrijft over alles wat hem raakt.

  • Gast
    Karen Daleboudt maandag, 08 december 2014

    Complimenten zijn natuurlijk heerlijk om te krijgen. Of je nou egocentrisch, egoïstisch of wat dan ook bent. Ben het alleen niet met je eens dat de ontvanger van een compliment minder afhankelijk wordt. Integendeel, mensen die hengelen naar complimentjes zijn juist zeer egocentrisch (of egoïstisch). Ze hebben complimenten nodig om hun ego te strelen. Ik geloof dat mensen persoonlijk groeien als ze minder complimenten van anderen nodig hebben en juist in staat zijn om zichzelf complimenten te geven als dat relevant is. Ik ben ook een voorstander van meer complimenten, maar dat is omdat de wereld er dan mooier uitziet. Het contact tussen mensen verloopt gewoon veel prettiger! Vooral Amerikanen zijn er zo ontzettend goed in. Een verademing om mee te werken.

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom dinsdag, 09 december 2014

    Interessante aanvulling Karen! Inderdaad denk ik dat er situaties zijn waarin complimenten niet echt bijdragen aan de onafhankelijkheid van de ontvanger. Ik denk dan bijv. aan hoe sommige vriendinnen (ik zie het vooral bij vrouwen) elkaar complimentjes geven, maar dat is dan meer om de sociale machine te smeren. Het is een soort ruilen en niet dus niet geven. Ik denk dat een echt compliment wel bijdraagt, maar dat vereist dat de gever de ontvanger 'ziet'. En dat kan alleen als de gever zijn/haar egocentrische bril afzet. Daarom is het voor de gever minstens zo belangrijk om een echt compliment te kunnen geven.

  • Gast
    Marjanne zondag, 07 december 2014

    Mooi en herkenbaar, Egbert! Ik ben wel benieuwd naar een vervolg-blog over wat het effect van zo'n welgemeend compliment dan is :) Misschien een uitdaging?
    Zonnigs!

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom dinsdag, 09 december 2014

    Dank je Marjanne! Ik heb het wel enigszins geprobeerd aan te geven wat er gebeurt bij zo'n compliment. Waar ik dan misschien dieper op in zou gaan is wat het betekent om iemand te 'zien' en 'gezien' te worden. Ik ga er eens op broeden!

  • Gast
    Dick de Bruijn zaterdag, 06 december 2014

    Erg mooi artikel, Egbert ! Moet we zeker nog eens een ESITD aan wijden....:)

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom zaterdag, 06 december 2014

    Gaan we doen Dick, daar verheug ik me al op :).

  • Gast
    gosse Bonthuis zaterdag, 06 december 2014

    complimenten maken, moet je leren. Maar werkt heel goed en sterker nog is voor allen goed!! Mogelijk iets dat ook in het onderwijs opgenomen zou kunnen worden.

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom zaterdag, 06 december 2014

    Inderdaad Gosse, het onderwijs zou een mooie rol kunnen spelen... maar ik denk dat ook onderwijzers helaas meestal niet in staat zijn om echt de kwaliteiten van verschillende kinderen te zien. Dus die zouden eerst 'bijgeschoold' moeten worden (veel complimenten ontvangen!). Degenen die dat wel kunnen, dwz een meester of juf, een leraar die jou 'zag' herinner je je meestal je hele leven...

  • Gast
    kees de Waal donderdag, 04 december 2014

    Mooi en herkenbaar verhaal Egbert

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom donderdag, 04 december 2014

    Dank je wel Kees!

Laat uw reactie achter

Gast
Gast dinsdag, 24 april 2018

Meerwaarde op Facebook