Egbertale

Over zingeving en economie en alles wat daar tussen ligt

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die in de blog gebruikt zijn.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier

De zwarte gaten in mijn bewustzijn

op
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 3094
  • Afdrukken

Blinde vlekken fascineren mij mateloos. Zowel de blinde vlekken van mijzelf als die van anderen. Ik scoor daarmee niet echt op verjaardagen. De meeste mensen worden wat onrustig als je over blinde vlekken begint. Ik denk dat ze bang zijn dat het een opstapje is om ze eens flink de waarheid te vertellen.

Dat moge soms inderdaad verleidelijk zijn, maar dat is niet waarom blinde vlekken mij boeien. Het is de geheel eigen dynamiek van blinde vlekken die mij bekoort, ze vormen een prachtig universum met eigen wetten.

Wat is een blinde vlek? Als je een willekeurige voorbijganger die vraag stelt, stel ik mij het antwoord voor als: ‘iemand heeft een blinde vlek als hij dingen niet ziet, die voor anderen duidelijk zichtbaar zijn. ’Hoe komt dat?’ zou dan mijn vervolgvraag zijn. ‘Dat zal wel iets te maken hebben met gebrek aan kennis, of de onwil om iets te willen zien, misschien gemakzucht of domheid’.


Bij deze gangbare opvatting past de volgende metafoor. Stel je je leefwereld voor als een kamer, met meubilair, zoals stoelen tafels etc. Veel van deze voorwerpen zijn zichtbaar, omdat ze in het licht staan. Een blinde vlek is iets in die kamer dat niet zichtbaar is. Het staat in een donkere hoek. We zien het niet. Misschien omdat het ons niet bevalt. Maar als we beter zouden kijken…

Deze metafoor van een kamer is denk ik veel te zwak om uit te drukken wat het effect is van een blinde vlek. Een blinde vlek is niet iets wat je over het hoofd ziet.

Blinde vlekken kun je beter vergelijken met zwart gaten zoals die voorkomen in ons heelal. Zwarte gaten zijn ruimtelijke objecten die niet zichtbaar zijn maar die hun aanwezigheid ‘verraden’ doordat ze hun hele omgeving naar hun hand zetten.

Volgens de relativiteitstheorie vervormt hun massa de ruimte in hun nabijheid. Daardoor draaien objecten in de nabijheid in een baan om hen heen. Zoals bekend draait ons volledige melkwegstelsel rondom een onzichtbaar zwart gat.


Ook een blinde vlek is per definitie niet zichtbaar voor de ongelukkige eigenaar. Op een vergelijkbare manier als in het heelal, draait je hele psychologische melkwegstelsel rondom die blinde vlek. Je blinde vlekken zijn dus geen onvolkomenheden in je waarneming, blinde vlekken bepalen je waarneming.

Een zwart gat veroorzaakt een kromming van de ruimte, en zo veroorzaakt je blinde vlek een kromming van je wereldbeeld. Die kromming is je wereldbeeld, voor jezelf onzichtbaar, maar voor anderen wel merkbaar in hun relatie met jou. Mogelijk hebben anderen er last van.

Wil je dus iets begrijpen van de wereld om je heen en je rol in bijvoorbeeld relaties, dan moet je bewust worden van de kromming in je wereldbeeld. Niet elke blinde vlek veroorzaakt dezelfde mate van vervorming. Bij zwarte gaten is de één zwaarder is dan de ander en zo is het ook bij blinde vlekken.

Zwarte gaten zijn er, net als blinde vlekken, in soorten en maten. De vraag is niet of je blinde vlekken hebt, iedereen heeft die. De vraag is hoe zwaar ze zijn en daarmee, hoezeer ze je waarneming vervormen.


De essentie van een blinde vlek is angst. Angst zorgt ervoor dat we niet naar blinde vlekken kunnen of durven te kijken. Het is, bijvoorbeeld, de angst voor afwijzing die ervoor kan zorgen dat we kritiek op onze handelingen soms ervaren als kritiek op onze persoon. En vervolgens zien we mensen die kritiek leveren, als aanvallers en dus tegenstanders.

Hoe groter en fundamenteler je angst, hoe groter je blinde vlek, en hoe groter de kromming in je wereldbeeld. Kleine angsten leiden tot kleine vertekeningen, grote angsten tot grote. Grote angsten voor afwijzing leiden tot veel tegenstanders – en veel afwijzing. Dit geldt in persoonlijke relaties en in de politiek.

Het goede nieuws is dat in tegenstelling tot zwarte gaten, angsten geen natuurverschijnsel zijn waar je geen invloed op hebt. Als je je bewust wordt van je angsten, onttrek je je aan hun vertekende effect. Angsten kunnen verdwijnen als je ze onder ogen ziet. Niet onmiddellijk, van het ene moment op het andere, maar het kan.

Wil je dus iets begrijpen van de kromming in je eigen wereldbeeld dan moet je de zwarte gaten lokaliseren en de angsten die erbij horen onder ogen zien.

Bewustzijn en persoonlijke groei is, voor mij, het ervaren en begrijpen van zwarte gaten in het universum van de menselijke psyche. En het idee dat ze onderdeel zijn van het psychisch universum, dat maakt ze zo boeiend! De zwarte gaten, de blinde vlekken is waar het gebeurt in het psychisch universum. Dit is waar de strijd geleverd wordt, waar we tegen onze eigen grenzen aanlopen. Het exploreren van deze ruimte is letterlijk bewustzijnsverruimend.


Voor het verkennen van die ruimte hebben we een tweetrapsraket nodig. Ten eerste hebben we het besef nodig dat er zoiets is als een psychisch universum. En dat er objecten zijn die we niet kunnen zien, en die toch onderdeel zijn van dat universum. Wàt groei eigenlijk is. Bewustwording over bewustzijn. Dat is de eerste trap van de raket.

De tweede trap van de raket is kennis over hòe persoonlijke groei tot stand komt. Dat is via het onder ogen zien van je diepste angsten. Bewustzijn over bewustwording. Met dat tweetraps ruimtevaartuig ben je in staat, ‘to go boldly where no one has gone before’.

Laatst aangepast op

Egbert Oldenboom is onderzoeker, community builder en (sinds 2013) blogger. Hij schrijft over alles wat hem raakt.

  • Gast
    karli frigge zondag, 06 november 2016

    Ikzelf stoot regelmatig tegen mijn beperkingen aan, dan krimp ik in elkaar en hou me klein, in de hoop dat het leven boven mij gewoon doorgaat. Maar ik weet dan weer dat ik blinde vlekken heb... hier jaloers, daar moordlustig, op heel veel punten fatalistisch of ronduit bang. Ze hebben mij indertijd goed gesocialiseerd, dus anderen merken het geloof ik niet. Zelf weet ik niet of ik daar ooit vanaf kom... Ik zou wel willen maar denk het niet. Het voorkomt zelfgenoegzaamheid hoop ik. Want zo'n mooi uitgegroeid mens tussen al die tobbers is een gevaarlijke situatie...

  • Gast
    LIsa vrijdag, 19 augustus 2016

    Dank Egbert voor een mooie denk impuls ;)...Ik volg je deels, en wijk af op basis van mijn ervaringen. Je insteek heeft me geholpen het verschijnsel "blinde vlek" dieper te kunnen omschrijven. Bij deze deel ik je "mijn omschrijving" misschien wel vanuit mijn nog te ontmantelen blinde vlek

    een plaats (vlek is oud nederlands voor plaats) in (je) het bewustzijn waar het VOORstellingsvermogen is uitgeschakeld, het gevoel “loos” is en waar geen logica heerst.

    Daar waar geen voorstellingsvermogen en logica kan heersen, regeert de aanname en het INvullingsvermogen.

    De blinde vlek heeft mi niet zozeer met angst te maken als wel met een "niet willen of kunnen geloven (in) op basis van het ontbreken van eigen ervaring". (vergl uitdrukking”ik kan mijn ogen/oren niet geloven)

    een blinde vlek is eerder het gevolg van conditionering, ofwel bewust dan wel (meestal) onbewust.
    Het bewijs daarvan vind ik in het bestaan van de zgn "comfort zone"

    Comfort zone is het framework van gedirigeerde conditioneringen. Een karakteristiek van een conditionering is dat het volledig spectrum van “gevoelen” teruggebracht kan worden tot dat wat bekend is en zich in de comfort zone bevindt.

    Angstig gedrag is eerder een defensief gedrag om vast te blijven houden aan een raamwerk van de comfort zone/ geconditioneerde gedrag.

    Anders gezegd: angst op zichzelf is ook een "blinde vlek" omdat de persoon grote moeite heeft in de plaats (vlek) te stappen van "niet-weten"

    Misschien wat abstract, maar zoals gezegd - gebaseerd op mijn ervaringen

    My tuppence (zoals de engelsen zeggen)

  • Gast
    Marielle de Natris donderdag, 18 augustus 2016

    Prachtig artikel over een boeiende fascinatie Egbert. Dank je wel.

  • Gast
    Kees Zoll woensdag, 17 augustus 2016

    Ik heb je artikel met veel plezier gelezen maar vind de vergelijking met een blinde vlek en het universele bewustzijn nogal krom gaan.

    Een blinde vlek heeft idd meestal met angst te maken maar is echt alleen "a trick of the mind".... vaak gepaart met een overlevingsmechanisme. Voor een kind is dat heel bruikbaar maar zodra men volwassen is valt de appel van de boom en mag de volwassene het zelf gaan doen...

    Het aleen zien is niet genoeg en bouwt hij meestal weer op. De groef kan best heel diep zitten.....

    Verder een heel leesbaar stuk, thnx!

    Gr.
    Kees

  • Gast
    Dick de Bruijn vrijdag, 12 augustus 2016

    Mooi artikel, Egbert ! Ik vind alleen dat de stelling ' angsten verdwijnen als je ze onder ogen ziet' wel wat kort door de bocht. Zoek het zwarte gat (de angst) , zet er een lichtje op, zie het onder ogen (wat is dat dan, onder ogen zien ? ) en hop, het verdwijnt als sneeuw voor de zon.
    Moeten we maar weer eens een ESITD over opzetten !

    Antwoord Annuleer
  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom vrijdag, 12 augustus 2016

    Dat is waar Dick, angsten verdwijnen niet zomaar. Onder ogen zien is wel een noodzakelijke maar misschien niet voldoende voorwaarde. Wel een aparte blog waard eigenlijk. Een ESITD is altijd een goed idee natuurlijk, al was het maar voor inspiratie!

  • Gast
    Judith beulink vrijdag, 12 augustus 2016

    Ga je steeds meer bewonderen, duizendpoot!!!

    Antwoord Annuleer

Laat uw reactie achter

Gast
Gast zondag, 22 juli 2018

Meerwaarde op Facebook