Egbertale

Over zingeving en economie en alles wat daar tussen ligt

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die in de blog gebruikt zijn.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier

Leiders en volgers

op
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 2066
  • Afdrukken

Ik lig wakker in een slaapzaal met onbekenden. Als achtienjarige heb ik me, samen met een vriend, opgegeven voor een zomerkamp voor jongeren in Epe, met als thema ‘relaties’. Het is de eerste nacht. Ik voel me wat nerveus, kan ik m’n draai vinden in deze groep?

Ik val in slaap maar word wakker als een paar jongens herrie beginnen te maken. Stoer te doen, wat te roepen, de branie uit te hangen. Dat is niet leuk, het voelt onveilig. Ik hou niet van stoerdoenerij en vind zeker geen aansluiting als dat de sfeer wordt.

Niemand reageert, er gebeurde niet veel verder, en op een gegeven moment houden zij er godzijdank mee op. Ik hoop alleen maar dat dit niet een voorproefje is voor de rest van de week.


 

Daarin ben ik niet de enige zo blijkt de volgende ochtend. Sterker nog, de jongens die zich zo stoer hadden gedragen de eerste nacht, worden door de rest van de groep volkomen genegeerd. Hun branie verdwijnt als sneeuw voor de zon en, als je er op let, maar dat doen weinigen, krimpen ze steeds verder, totdat je bijna medelijden zou krijgen.

Ik ken dit soort braniegedrag wel van de middelbare school. Dit waren de populaire jongens die de toon zetten in een klas, degenen die bepaalden wie in en uit was. De pesters? Misschien niet allemaal, maar het ligt er dicht bij.

Nu was ik in een groep terecht gekomen die voor een belangrijk deel uit buitenbeentjes en gepesten bestond. En deze buitenbeentjes waren nu opeens degenen geworden die de sfeer bepaalden. En degenen die normaal de leiders waren, waren nu de buitenbeentjes geworden. Dit is voor mij een eye-opener.

Toen ik op de lagere school zat was ik de sterkste van de klas en daarmee automatisch de leider. Op een gegeven moment kwam er een ander jongetje, Jan Willem, dat mij uitdaagde, maar ik bleek sterker en bleef de leider.


Op de middelbare school had ik die positie niet, daar waren de stoere jongens met een grote mond de leider. Jan Willem was dan ook al snel vriendjes met die stoere jongen. Jan Willem was een volger.

Wie worden de leiders van een groep? In zijn recente boek ‘Macht! Van instinct tot integriteit’ onderscheidt organisatiepsycholoog Oscar David drie soorten macht: de instinctieve macht (macht 1.0), checks and balances (2.0) en integere macht (3.0). Om de eerste soort te illustreren vertelt Oscar David hoe hij op de lagere school de sterkste en dus de leider was, totdat Bob in de klas komt. Bob blijkt sterker dan Oscar en voortaan is Bob de baas. Universeel verhaal.

Macht, zeker op die leeftijd, is als een magnetisch veld voor een kompasnaald, je kunt het voelen en je weet dat anderen het ook zo voelen en zich ernaar richten. Er zijn leiders en volgers. Dat is macht 1.0.


Als bullies succesvol zijn in het onveilig maken van de sfeer in een groep, creëren zij daarmee hun machtsbasis. Anderen zijn dan bang om tegen dit magnetisch veld in te gaan.

Macht 3.0 is volgens Oscar David de macht die op integere wijze wordt uitgeoefend. Dit zijn de leiders die ‘waarde willen toevoegen’. De leiders die niet alleen op een vorm van ego-bevrediging uit zijn maar die willen creëren.

Een voorbeeld dat doorOscar David genoemd wordt is het besluit van Merkel om de Verenigde Staten niet te volgen in de oorlog in Irak. ‘Wir schaffen das’ kan er wat mij betreft ook aan toegevoegd worden.

Oscar David had het bovenstaande voorbeeld van mijn jongerenkamp ook in zijn boek kunnen gebruiken, want hij was, samen met mij, één van de deelnemers. Hij was trouwens niet één van die stoere jongens.

Maar het voorbeeld van de omdraaiing van de rollen komt niet terug en ergens is dat ook wel begrijpelijk. Oscar David beschrijft macht en al haar aspecten van uit het perspectief van de leiders, de machtigen. Als organisatiepsycholoog verdient hij zijn brood namelijk met het adviseren van de top. Niks mis mee, het is een interessant boek.


 

Maar wat mij uiteindelijk meer interesseert is de rol die de volgers spelen in het toekennen van de macht. Er zijn maar weinig mensen die in de top van een onderneming zitten, maar we hebben allemaal wel eens onze houding moeten bepalen ten opzichte van intimiderende of manipulerende ‘bullies’. Hoe macht eruit ziet, hangt niet af van het karakter of het inzicht van de machthebbers. Het hangt af van de keuze die de volgers maken. Welke leider volgen zij?

(afbeelding is de voorkant van het boek 'Macht! Van Instinct tot Integriteit', door Oscar David, 3e herziene druk 2015, Mediawerf uitgevers, www.mediawerf.nl.)

Laatst aangepast op

Egbert Oldenboom is onderzoeker, community builder en (sinds 2013) blogger. Hij schrijft over alles wat hem raakt.

  • Gast
    karli frigge dinsdag, 18 oktober 2016

    Ja dit is interessant. Maar 'hoe macht eruit ziet, hangt niet af van het karakter of het inzicht van de machthebbers. Het hangt af van de keuze die de volgers maken. Welke leider volgen zij?' Dat is te kort door de bocht.
    Mijn ervaring met macht in gewone groepen is dat geroddel heel veel invloed heeft. Vrouwengroepen misschien? Geroddel blijft lange tijd onzichtbaar. De macht schuift, maar je weet niet waardoor.

    Antwoord Annuleer
  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom dinsdag, 18 oktober 2016

    Volgen suggereert inderdaad dat de volgers als makke schapen eensgezind achter de uitverkoren leider aangaan. Vaak is er tussen de volgers strijd onderling, zeker. Mannen en vrouwen strijden op verschillende wijze om de macht, ook daar heb je gelijk in denk ik. Maar hoe de machtsstrijd in een groep - want daar heb je het toch over? - gevoerd wordt, hangt misschien toch ook weer van het 'niveau' van een groep af. In de ene groep is roddelen effectiever dan in de andere. Mooie aanvulling, dank!

  • Gast
    Karen Daleboudt maandag, 26 september 2016

    Mooi thema: leiders en volgers. Over leiders wordt veel geschreven. Over volgers heel weinig. Mocht je interessante stukken over het laatste tegenkomen houd ik me aanbevolen!

    Antwoord Annuleer

Laat uw reactie achter

Gast
Gast dinsdag, 24 april 2018

Meerwaarde op Facebook