Egbertale

Over zingeving en economie en alles wat daar tussen ligt

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die in de blog gebruikt zijn.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier

Ode aan het oordeel (holy sh*t deel 2)

op
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 261
  • Afdrukken

In mijn vorige blog vroeg ik me af: bestaat er ook het tegengestelde van een eye-opener, dat wil zeggen een eye-closer? Een eye opener is een inzicht dat je anders naar de wereld laat kijken, een eye closer zou dan een gedachte zijn die juist verhindert dat je je openstelt voor nieuwe inzichten.

Een voorbeeld daarvan is volgens mij slachtofferschap. Op het moment dat je je een slachtoffer voelt leg je de verantwoordelijkheid in de handen van anderen, de daders. Het stopt het denkproces en het maakt je tot dader, als je niet oplet.

Een ander mooi voorbeeld van een eye closer is wat Daniel Ofman de ‘Allergie’ noemt. Daniel Ofman is de bedenker van het onvolprezen kernkwadrant. Een kernkwadrant is een soort persoonlijk schema, dat inzicht biedt in belangrijke eigenschappen, voorkeuren en afkeuren. Het vertoont die eigenschappen in een soort samenhang. Een voorbeeld uit het boek van Ofman staat hieronder:

 kernkwadrant

Ontleend aan Ofman (1995), p. 39

Linksboven staat de kernkwaliteit. Ofman beschrijft een kernkwaliteit als volgt:

Kernkwaliteiten zijn eigenschappen die tot het wezen (de kern) van een persoon behoren; de doordringen de hele mens en stellen al diens meer of minder in het oog springende eigenschappen in een bepaald licht.

Daniel Ofman ‘Bezieling en kwaliteit in organisaties’, Servire 1995.

Naast de kernkwaliteit, onderscheidt Ofman de Valkuil, de Uitdaging en de Allergie. De Valkuil is de karikatuur van je kernkwaliteit, het irritante gedrag dat je vertoont als je doorschiet in je kernkwaliteit.

De Valkuil van daadkracht is drammerigheid. De Uitdaging is de positief tegengestelde van je valkuil. De Uitdaging van daadkracht is het positief tegenstelde van drammerigheid, bijvoorbeeld geduld. Dat is wat je kunt leren. Maar het gaat mij hier om de Allergie. De Allergie is een eigenschap waar je een afkeer van hebt. Je krijgt jeuk als je het bij anderen bespeurt. Dat is iets wat je zelf absoluut wilt vermijden en een eigenschap die als het ware ‘de luiken sluit’.


Het is volgens Ofman vooral de allergie die personen in hun valkuil drijft.

‘Hoe meer men in een ander met zijn eigen allergie geconfronteerd wordt, des te groter is de kans dat men in zijn valkuil terecht komt. De persoon met de kernkwaliteit ‘daadkracht’ loopt dan het risico nog harder te gaan drammen, terwijl hij de ander verwijt passief te zijn, enz.’

Een persoonlijke allergie van mij is bijvoorbeeld opportunisme. De bijbehorende uitdaging? Ik denk iets van flexibiliteit, ‘lichtheid van leven’. Ik denk dat een allergie vaak een kiem in zich draagt van een eye closer. Ik zou kunnen denken: ‘X ondergraaft door met Y te heulen, ons gemeenschappelijk belang. Waarom doet hij dat? Ik begrijp het al: X is een opportunist. Wat een eikel.’

Mijn ‘wereldbeeld’ sluit zich op het moment dat ik deze ‘verklaring’ gevonden heb, dat wil zeggen als deze allergie geactiveerd wordt.

Mijn tegeltjeswijsheid uit mijn vorige blog was: Als je het vies vindt dat een hond een drol besnuffelt, begrijpt je niets van hond noch drol. Het zegt waarschijnlijk wel iets over je gebrekkig ontwikkelde mensenneus.

De mensen, de ideeën en gevoelens die achter een allergie liggen, zullen we niet voor onze lol besnuffelen, omdat we hen niet fris vinden ruiken. Het zou goed kunnen dat dat ons belemmert om onze neus te ontwikkelen. Ofman blijkt allang tot dat inzicht gekomen:

‘Waar men allergisch voor is bij een ander, is waarschijnlijk te veel van iets goeds dat men zelf juist het meest nodig heeft. Dus een manager kan het meest (over zichzelf) leren van diegenen waar hij het moeilijkst mee om kan gaan.’

No sh*t.


Sommigen zullen dit vertalen als ‘je moet niet oordelen’. Inderdaad is het beter om te begrijpen dan om te oordelen. Of eerst begrijpen en dan pas oordelen. Maar ik ben tegen een verbod op oordelen. Oordelen zijn volgens mij onvermijdelijk. Als je geen onderscheid maakt tussen goede en slechte ideeën, kom je namelijk niet veel verder.

Ja zeggen sommigen dan: ‘Onderscheid maken, waarderen mag wel, maar oordelen niet’. Oordelen is in hun ogen een hardere, onbarmhartige daad dan waarderen. Maar ik vind dat een oordeel en een waardering niet echt, wezenlijk, verschillen. Je kunt aan drollen ruiken vies vinden. Maar dat kan veranderen als je je in een hond verplaatst. Was ‘vies’ dan een oordeel of een waardering? Dat is een grijs gebied.

Een oordeel kan dus net zo goed een ‘voorlopige waardering’ betekenen. Of anders gesteld: een afkeer van het woord ‘oordeel’ kan ook een allergie zijn: een eye closer dus. Onbarmhartigheid zit nooit in het woord, maar in de geest van degene die oordeelt.

Laatst aangepast op

Egbert Oldenboom is onderzoeker, community builder en (sinds 2013) blogger. Hij schrijft over alles wat hem raakt.

  • Gast
    karli dinsdag, 03 oktober 2017

    Dank je wel. Dan zou mijn valkuil sociaal verdwijnen zijn en mijn uitdaging sociaal gaan verkeren in leuke groepjes? Of assertief van mij laten horen?

    Maar is bescheidenheid wel een kernkwaliteit van mij zijn? Volgens mij is het een bijproduct. Want mijn kernkwaliteit is verlangen naar echtheid. Ik wil het mysterie naderen. (wie niet?) Maar omdat we klem en dicht bovenop elkaar leven valt het niet mee om dat vast te houden. vaak moet je vechten om je eigen sfeer helder te houden. Of effectiever: vluchten. Dat is mijn bescheidenheid.
    Leuk hoor dat jij luistert naar zulke dundradige overwegingen.

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom woensdag, 27 september 2017

    Hoi Karli, ik denk dat je je één van je kernkwaliteiten zelf dan al aangeeft, nl. bescheidenheid en ruimte voor anderen. Interessant is ook: wat is je valkuil en wat je uitdaging?

  • Gast
    karli maandag, 25 september 2017

    je zet me aan het denken. ik ga na hoe dat zit bij mij. ik kan me flink ergeren aan opdringerigheid/onbescheidenheid. Ikzelf wil wat ruimte om te leven, maar anderen bedreigden dat. Ik moest me tegen hen verdedigen. Koste aandacht (ook tijd en energie). Welke kernkwaliteit zou ik dan hebben? Heel moeilijk om dat zelf te zien! een ander heeft meer afstand, dus wat denk je, beste Egbert?

    Antwoord Annuleer

Laat uw reactie achter

Gast
Gast donderdag, 14 december 2017

Meerwaarde op Facebook