Egbertale

Over zingeving en waarachtigheid

  • Home
    Home Hier kunnen alle blogberichten op de hele site gevonden worden.
  • Tags
    Tags Toont een lijst met tags die in de blog gebruikt zijn.
  • Inloggen
    Login Inlogformulier

Van egocentrisch naar egoïstisch - Afhankelijkheid

op
  • Fontgrootte: Groter Kleiner
  • Hits: 41416
  • Afdrukken

Pagina 2 van 3

De diepere oorzaak van egocentrisme is de angst voor afhankelijkheid. Een egocentrisch persoon voelt zich onbewust afhankelijk van anderen voor het vervullen van zijn behoeftes. Tegelijkertijd is men bang voor die afhankelijkheid. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting in de situatie dat je weet dat iemand je erg nodig heeft, maar dat diegene dat nooit zal benoemen. Of iemand waarvoor je veel doet, maar die dat nooit lijkt te waarderen. Of iemand die nooit een compliment kan geven, maar wel kritiek.

Ik schrijf 'voelt zich afhankelijk' maar dat is eigenlijk nog niet precies genoeg uitgedrukt. De egocentrist voelt zich niet zozeer afhankelijk, hij leeft in een wereld waarin hij afhankelijk is. De egocentrist houdt zich staande door bevestiging vanuit zijn omgeving.  

Die afhankelijkheid betekent ook dat een egocentrisch mens niet per sé onaangenaam is in de omgang. Integendeel, omdat een egocentrisch mens zich kwetsbaar voelt, zal hij of zij er soms veel voor doen om het anderen naar de zin te maken. Een veel voorkomende strategie is bijvoorbeeld het veelvuldig geven van gunsten, kadootjes, maar dan vooral om anderen aan zich te binden of later iets terug te krijgen. Geven is nooit geven, maar altijd ruilen. 

Het storende van egocentrisme komt vooral tot uiting in vriendschappen en liefdesrelaties. Een egocentrisch mens beoordeelt de ander aan de hand van zijn eigen behoeften maar is zich daar niet of nauwelijks van bewust. Hij of zij ziet daarom vooral de kwaliteiten die aansluiten bij zijn eigen wensen en verlangens. Dus als ik een grote behoefte heb aan bevestiging, dan waardeer ik vooral personen die mij bevestigen. Of als ik bang ben om in de steek gelaten te worden, waardeer ik vooral loyaliteit in mensen.

Maar ook op het werk is egocentrisme herkenbaar. Ik werkt ooit bij een onderzoeksbureau met een goede naam van een Universiteit, dat een nieuwe directeur kreeg. Het bleek al snel dat deze directeur het bureau als een verlenging van zijn eigen ego beschouwde. Eén van de eerste beslissingen die hij wilde nemen was om de naam van het onderzoeksbureau te veranderen.  De comedyserie 'The Office' drijft op het egocentrische karakter van de hoofdpersoon, manager Michael Scott, vestigingsmanager van 'Dunder Mifflin Papierhandel'. Hij heeft een groot ego en beschouwt zichzelf 'the word's best boss'. Hij is tegelijkertijd heel doorzichtig in zijn kinderlijke behoefte om door al zijn medewerkers aardig gevonden te worden. Die spanning tussen zijn behoefte aan status en goedkeuring leidt vrijwel altijd tot 'kromme-tenen-situaties' waarin Michael de plank volkomen misslaat en zo tot hilariteit bij de kijker. Een deel van de populariteit is de herkenbaarheid van egocentrisme van Michael Scott. De uitvergroting ervan maakt het zo grappig.   

Egocentrisme kan ook tot uiting komen in het gevoel dat je in je relatie (of vriendschap) in een bepaalde rol wordt geduwd. Je ziet soms de paradox dat iemand zich zeer afhankelijk opstelt en bijna ‘dood gaat’ als de relatie uitgaat, maar dan vervolgens wel relatief snel een nieuwe partner of vriend vindt. Het gaat dan blijkbaar niet om de persoon, maar om de behoefte die die persoon vervulde. Vrienden en partners lijken als het ware inwisselbaar. Die inwisselbaarheid van vrienden en partners is een heel belangrijke aanwijzing voor egocentrisme. Het toont aan dat vrienden en partners niet als persoon belangrijk zijn, maar als 'provider', als een aanbieder van een vorm van aandacht die belangrijk is voor de egocentrische mens. 

Het kan natuurlijk dat beiden zoiets in de aanbieding hebben voor elkaar. Ik denk eigenlijk dat de meeste zakelijke relaties hierop gestoeld zijn en in die zin een hoge mate van egocentrisme in zich hebben. Dat is ook niet erg, het zijn gebruiksrelaties. Maar zo'n relatie, die gericht is op wederzijdse ruil en gebruik, helpt je uiteindelijk niet bij persoonlijke groei. 




Laatst aangepast op
Getagged in: Egocentrisme
  • Gast
    Dj van Zanten donderdag, 14 december 2017

    Wat ik mis is de vraag naar de oorzaak van egocentrisme. Want als je dat weet kun je werken aan het voorkomen ervan.

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom dinsdag, 09 januari 2018

    Ik denk dat egocentrisme een natuurlijke staat is van kinderen, kinderen zijn immers afhankelijk van hun sociale omgeving. Naar mate je ouder wordt, zou je minder egocentrisch moeten worden. Mensen die als volwassenen nog egocentrisch zijn, missen dus een deel van een natuurlijke psychologische ontwikkeling.

  • Gast
    F. dinsdag, 09 januari 2018

    Een eenvoudige regel om om te gaan met mensen die moeilijk in de omgang zijn, is beseffen dat dit persoon ernaar streeft zijn superioriteit te bevestigen; en je moet hem vanuit dat gezichtspunt behandelen. - Alfred Adler. Met voldoende inbeeldingsvermogen, dus 'jezelf plaatsen in het persoon' zal het lukken zijn aandacht te trekken en vanuit daar te handelen en te wijzen op zijn denkfouten.

  • Gast
    T. Huisman zondag, 21 mei 2017

    Anderen kunnen er wel last van hebben. Van dat het buiten hun blikveld speelt. Ervan bewustmaken. :p Egoisme is een drift om te overleven. Het is het instinct. Als het maar niet ten koste van anderen gaat. Als die dominante trekken algemene belangen vertegenwoordigen van de omringende wereld. Wat buiten hun blikveld omgaat.

  • Gast
    karli frigge maandag, 17 oktober 2016

    Geweldige tekst Egbert! En ook; het is zo'n enorm onderwerp, maar je schrikt er niet voor terug.

  • Gast
    Marian ka maandag, 19 augustus 2013

    Jammer dat u egoïsme cq egoïst niet definieert.
    Dan had ik uw slotregel misschien begrepen.
    Met vriendelijke groet,
    Marianka

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom maandag, 19 augustus 2013

    Hallo Marianka,
    Ik dacht toch wel: een egoist is iemand die zijn belangen bewust nastreeft. Sommigen zouden zeggen ten koste van anderen maar dat laat ik hier in het midden.

  • Egbert Oldenboom
    Egbert Oldenboom donderdag, 08 augustus 2013

    Ik ben geen kenner van het Boeddhisme, maar wat je schrijft herken ik wel. En ik kan er eigenlijk niet heel veel mee. Ik denk namelijk dat het niet zo is dat je behoeften een bodemloze put zijn die alleen door onthechting zijn te bestrijden, wat de boeddha ook geopenbaard moge hebben. Ik denk dat als je jezelf leert kennen, je angsten en behoeften, dat je behoeften intrinsiek veranderen, van kwaliteit, en je perceptie van afhankelijkheid eveneens. Dat is persoonlijke groei wat mij betreft. Dat is tenminste mijn persoonlijke ervaring. (Een bron van kennis die de boeddha overigens van harte aanbeveelt :D). Wat dat betreft geloof ik dus meer in de westerse psychologie dan in de oosterse filosofie.

  • Gast
    Eva donderdag, 08 augustus 2013

    Het ik of ego heeft in de Westerse psychologie een andere betekenis dan in de Oosterse (Boeddhistische) visie. De Westerse visie op egoisme of egocentrisme gaat m.i. over het bewust c.q. onbewust zoeken naar de bevrediging van de eigen behoeften, het gaat over gehechtheid en hechting en is een mentaal proces: ons zelfgeconstrueerde 'ik' denkt bijv. een grotere auto, een mooiere vrouw, een betere baan, meer liefde nodig te hebben. Onze behoeften veranderen echter continu, net als onze gedachten. Altijd komt er wel een moment waarop na de vervulling van een van onze behoeften zich weer een andere behoefte aandient. Nooit is het genoeg, en het leidt altijd tot gevoelens van tekort. Wie is echter die 'ik' die ons voorhoudt waar we behoefte aan hebben? Het zijn maar gedachten over wat we menen nodig te hebben. Hoewel een egoist zich misschien bewust is van zijn behoeften, het blijven behoeften die zijn voortgekomen uit mentale activiteiten, zij zijn tijdelijk en pijnlijk aangezien het nooit genoeg is. In hoeverre is er dan sprake van persoonlijke groei? Groei gaat immers niet om tekorten en het willen hebben? Behoeften hoeven niet slecht te zijn, ik zou ze dan liever verlangens willen noemen. Een behoefte vraagt om bevrediging, gaat over hebben en krijgen, gaat over verslaving en afhankelijkheid.
    In de Oosterse visie wordt onderkend, net als Sam Harris doet, dat het ego maar een bedacht construct is, een bouwsel van gedachten en ervaringen in wisselwerking met onze omgeving. Het ego is niet wie wij zijn. Tussen al onze gedachten zitten momenten van gedachtenloosheid, wij hebben bovendien allerlei fysieke ervaringen waar we ons niet bewust van zijn (zoals onze ademhaling of peristaltiek).
    In de Boeddhistische visie gaat het juist niet om het nastreven van de bevrediging van onze behoeften, maar om het loslaten van die behoeften en het leven in verlangen. Het gaat niet om het hebben maar om het zijn. Het gaat om het verlies van het ego, het loslaten van onze oude, bepalende persoonlijkheidsstructuren die we hebben over onszelf.
    Persoonlijke groei gaat voor mij trouwens om het om leren gaan met wat het leven onherroepelijk inhoudt: het ervaren van de tijdelijkheid van alles, het bewust zijn van ons constant veranderende zelf (ego), en het ervaren van pijn. Denk ik...

    Antwoord Annuleer
  • Gast
    Annet maandag, 05 augustus 2013

    Hier ga ik een avondje met Peter over filosoferen :). Ben benieuwd wat jij, rakend aan dit onderwerp, vindt van vrije wil en bewustzijn Egbert: http://www.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DpCofmZlC72g%26feature%3Dyoutube_gdata_player&h=oAQFEdcB_&s=1

    Antwoord Annuleer
  • Gast
    Egbert Oldenboom zaterdag, 10 augustus 2013

    Hoi Annet, ik heb net 10 minuten naar het fragment gekeken, sorry ik houd het niet langer uit. ik erger me nogal aan deze meneer. Hij is in mijn ogen een reductionist pur sang, ik bedoel dat hij met natuurkundige beginselen (oorzaak en gevolg) psychische verschijnselen probeert te verklaren. Dat kan niet, het is net alsof je leven (biologie) probeert te verklaren vanuit de natuurkunde. Op moleculair niveau is iemand van 50 totaal verschillend van dezelfde persoon van 20 , maar biologisch is er continuïteit. Dat is op fysisch niveau niet te verklaren, want een dood object wordt juist bepaald door zijn moleculen. Met andere woorden: op biologisch niveau gelden er ander wetten, dan op natuurkundig niveau, dat is waarom biologie een aparte wetenschap is. Het zelfde geldt, maar dan nog sterker, op psychisch niveau. Dat argument (alle gevolgen hebben een oorzaak) tegen het bestaan van vrije wil is trouwens volgens mij ook al heel oud.

Laat uw reactie achter

Gast
Gast vrijdag, 20 november 2026